مقالات علمی

« بازگشت

ویروس زیکا

ویروس زیکا (نام علمی: Zika virus) نام یک گونه از ویروس فرمانرو است و از پشه به انسان منتقل می‌شود. ویروس زیکا که در سال ۱۹۴۷ در جنگل زیک (Zika) در اوگاندا شناسایی شد، مانند ویروس دنگی، ویروس نیل غربی و تب زرد یک بیماری گرمسیری منتقل‌شونده به‌وسیله پشه ایجاد می‌کنند. تغذیه پشه‌ها از خون بیماران ویروس را به آنان منتقل می‌کنند. ویروس در پشه‌ها بیماری ایجاد نمی‌کند. گزش افراد سالم به‌وسیله پشه ناقل ویروس بیماری را به آنان منتقل می‌کند. انتشار این ویروس تا سال 2007 به آفریقا و آسیای جنوب شرقی محدود بود و چندان موردتوجه قرار نمی‌گرفت. این ویروس در سال 2007 در میکرونزی از جزایر اقیانوس آرام شیوع پیدا کرد.

این ویروس تا سال 2014 فقط در آفریقا، آسیای جنوب شرقی و جزایر اقیانوس آرام شیوع یافته بود. این ویروس در آن سال به جزیره ایستر و شیلی گسترش یافت. ویروس زیکا تا ماه مه 2015 به برزیل راه یافت. در برزیل در سال گذشته بیش از 84000 مورد ابتلا به این ویروس ثبت شد.

اما این ویروس چگونه به انسان منتقل می‌شود؟ پاسخ به این پرسش ساده است: پشه‌ اما نه هر پشه‌ای. جنس خاصی از پشه‌ها موسوم به (Aedes)هستند که اساساً متعلق به مناطق حاره و نیمه‌گرمسیری هستند اما در حال حاضر می‌توان آن‌ها را در همه قاره‌ها به استثنای جنوبگان پیدا کرد. دلیل گسترش دامنه پراکنش این پشه‌ها نیز خیلی ساده است؛ فعالیت‌های انسانی. یکی از مهمترین گونه‌های این جنس خاص پشه‌ای با نام علمی (Aedes albopictus)است. جالب اینجاست که این گونه فوق‌العاده مهاجم همین اواخر و از طریق تجارت لاستیک‌های مستعمل همچون مسافری غریب به نیمکره غربی رسید و در مدت زمانی اندک در کشورهایی مثل آمریکا غوغا به پا کرد.

ویروس زیکا از طریق گزش برخی گونه‌های پشه این جنس خاص به انسان منتقل می‌شود. پشه‌های مذکور خیلی راحت در مجاورت مناطقی که آب‌های راکد دارند، تخم‌گذاری می‌کنند. آن‌ها اغلب مهاجم هستند و در طول روز بشدت باعث مزاحمت می‌شوند. شواهد اولیه حاکی از آن است که این پشه‌ها معمولاً صبح‌ها و اواخر روز یعنی نزدیک‌های غروب تمایل به نیش زدن دارند. اگر آن‌ها از خون فرد آلوده به این ویروس تغذیه کنند و سپس فرد دیگری را نیش بزنند، می‌توانند بیماری را به آن فرد دوم منتقل کنند و درست به همین دلیل است که سرعت شیوع و پراکنش این بیماری بالا است.

 

ویروس چگونه مسیر خود را هموار کرد؟

این ویروس نخستین‌بار در سال ۱۹۴۷و در کشور اوگاندا شناسایی شد. متخصصان به صورت اتفاقی و در هنگام پایش سیستماتیک بیماری تب زرد، با نوعی عامل بیماری‌زا بر روی میمون‌های رزوس مواجه شدند که برایشان کاملاً تازگی داشت و این سرآغاز ماجرا بود. حدود ۵ سال بعد در اوگاندا و تانزانیا مواردی از ابتلای انسان به این ویروس گزارش شد.

تحقیقات نشان می‌دهد که این بیماری در اثر نیش پشه‌های آلوده از جنس (Aedes) بالاخص گونه موسوم به (Aedes aegypti) که اغلب در مناطق حاره زیست می‌کند، به انسان منتقل می‌شود. لازم به یادآوری است که این گونه پشه در عین حال می‌تواند ناقل بیماری‌های مشهور دیگری مانند دنگی، چیکونگونیا و تب زرد نیز به انسان باشد.

قریب ۷۰ سال از شناسایی ویروس زیکا می‌گذرد اما هنوز واکسنی برای آن به بازار عرضه نشده.

 

کشورهای میزبان زیکا

نخستین شیوع گسترده این بیماری در سال ۲۰۰۷

و سپس در سال ۲۰۱۳ در یکی از ایالت‌های فدرال میکرونزی موسوم به یاپ (ناحیه‌ای واقع در قاره اقیانوسیه و اقیانوس آرام) و جزایر پلی‌نزی فرانسه (بخش جنوبی اقیانوس آرام) اتفاق افتاد. در سال ۲۰۱۵ کشورهای برزیل و کلمبیا از آمریکای جنوبی و کیپ‌ورده از آفریقا هم شیوع زیکا را تجربه کردند. خبرگزاری رویترز روز جمعه اعلام کرد که علائم و شواهد مستند از حضور ویروس زیکا در ۲۳ کشور قاره آمریکا به تایید رسیده است. سرعت شیوع و گسترش این بیماری به حدی است که در حال حاضر نگرانی‌ها و دغدغه‌های زیادی را برای بسیاری از دولت‌ها و مردم عادی رقم زده است. سازمان بهداشت جهانی (WHO) روز پنجشنبه اعلام کرد که این ویروس سلامت قریب ۴ میلیون نفر را تنها در قاره آمریکا تهدید می‌کند.

در حال حاضر هیچ واکسن یا درمانی برای ویروس زیکا در دست نیست. تنها روش برای پیشگیری از عفونت پرهیز از گزیده شدن به‌وسیله پشه‌ها است. تاکنون 9 کشور در آمریکای مرکزی و جنوبی موارد ابتلا به این ویروس را گزارش کرده‌اند. پورتوریکو در 31 دسامبر 2015 گزارش کرد که نخستین مورد ابتلای محلی به این ویروس در این کشور رخ داده است. در ژانویه 2016 در ایالت هاوایی آمریکا تولد نوزادی دچار میکروسفالی که از لحاظ ویروس زیکا مثبت بود گزارش شد.

فقط 20 درصد از کسانی که به این ویروس آلوده می‌شوند، علامت‌دار می‌شوند و شایع‌ترین علائم تب، دانه‌های پوستی، درد مفصل و قرمزی چشم‌ها است.

با شیوع ویروس زیکا در سال 2015 در برزیل این احتمال مطرح شد که این ویروس اثراتی زیان‌بار بر زنان باردار داشته باشد.

در طول سال 2015، هزاران نوزاد - 10 برابر میزان معمول سالانه- با میکروسفالی به دنیا آمدند، عارضه‌ای که در آن مغز به‌طور غیرطبیعی کوچک است. این نقصان هنگام تولد اغلب پس‌ازآن رخ داده بود که مادران در ابتدای بارداری علائم شبیه ابتلا به ویروس زیکا را نشان داده بودند. '' گرچه هنوز به‌طور قطعی نمی‌تواند دراین‌باره سخن گفت، به نظر می‌رسد رابطه‌ای میان ابتلا مادران در ابتدای دوره بارداری به ویروس زیکا و تولد نوزادانشان با میکروسفالی وجود داشته باشد. انتشار گسترده‌تر ویروس زیکا ممکن است به تغییرات اقلیمی مربوط باشد که باعث گسترش زیستگاه پشه‌های ناقل آن شده‌اند.

زیکا ویروسی است که از طریق یک پشه به انسان منتقل می شود و در حال حاضر در بخش وسیعی از آمریکای لاتین و کشورهای حوزه کارائیب شیوع یافته و به سرعت در حال گسترش است. به عقیده محققان برزیلی و پژوهشگران «سازمان بهداشت قاره آمریکا» شواهد فزاینده حاکی از ارتباط ویروس زیکا با بروز بیماری میکروسفالی» است. میکروسفالی اختلالی در دستگاه عصبی است که در نتیجه تولد نوزادان با جمجمه و مغز کوچکتر از حد معمول ایجاد می شود.

ویروس بیماری‌زایی که از طریق نیش پشه منتقل می‌شود و نوزادان را به معلولیت ذهنی و جسمی میکروسفالی مبتلا می‌کند، از قاره آمریکا به اروپا رسیده است.

به گزارش آنا، ویروس موسوم به زیک (Zika) در کشورهایی که تاکنون دیده نشده بود، در حال گسترش است و مشاهده این وضع، دولت‌های اروپایی را به هشدار دادن در مورد سفر به کشورهای دیگر و توصیه به مادران و بانوانی که احتمال بارداری آنها وجود دارد، واداشته است.

هیچ واکسن یا درمانی برای بیماری زیکا که تا سال 2013 کمتر کسی نام آن را شنیده بود، وجود ندارد.

به گزارش گاردین، ویروس زیکا به سرعت در حال گسترش است و ظاهر شدن آن در مکان‌هایی که پیش از این هیچ موردی از وجود آن مشاهده نشده بود، باعث شده است دولت‌ها برای افرادی که قصد سفر به به کشورهای گرمسیری دارند، هشدارهای مسافرتی صادر کنند.

در مورد این ویروس که با ناهنجاری و نقص مادرزادی میکروسفالی (کوچک بودن غیرعادی جمجه) مرتبط شده، اطلاعات اندکی موجود است. این یک بیماری جدی است که مشکلاتی مادام‌العمر در رشد و نمو نوزادانی که مادرشان با نیش پشه مبتلا شده‌اند، برجا می گذارد. در مواردی بروز مشکلات عصبی برای افراد بزرگسال مبتلا نیز گزارش شده است. علائم این بیماری شامل تب، بثورات سرخ‌رنگ و ناهموار، درد مفاصل و سرخ شدن پلک و دور چشم می شود اما برخی از بیماران هیچ نشانه ای ندارند . پیش از این ویروس زیکا تنها با پیامدهای بهداشتی خفیف مرتبط پنداشته می‌شد.

زیکا در مرزهای اتحادیه اروپا

ایندیپندنت صبح چهارشنبه گزارش داد که اولین مورد ابتلا به بیماری در دانمارک مشاهده شده است. نتیجه آزمایش بیماری زیکا در مورد یک مرد که به آمریکای جنوبی و مرکزی سفر کرده بود، مثبت اعلام شده است.

با این حال، بنا به گزارش روز سه‌شنبه گاردین، مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماری‌ها اعلام کرده که هیچ شواهدی از این ویروس در یک کشور عضو به دست نیامده است و موارد وارداتی «نادر» بوده‌اند.

این مرکز هفته گذشته توصیه کرده بود که سازمان‌های بهداشت عمومی در کشورهای عضو باید برای آموزش کارکنان بهداشتی و به ویژه متخصصان زنان، اطفال و مغز و اعصاب اقدام کند. همچنین توصیه شده که سازمان‌های بهداشتی دولت‌های عضو اتحادیه اروپا به زنان باردار و زنانی که قصد باردار شدن دارند، در مورد مشورت با پزشک پیش از سفر توصیه کنند.

ویروس زیکا در سال گذشته هزاران نفر را در قاره آمریکا و به‌ویژه کشور برزیل مبتلا کرده است و بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی انتظار می‌رود در سراسر آن منطقه بیش از پیش گسترش یابد که جمعیت بزرگی از مردم آن تاکنون در معرض این بیماری قرار نگرفته‌اند و در نتیجه نسبت به آن ایمن نیستند.

هشدارها در مورد بارداری

وزیر بهداشت کلمبیا به زنان این کشور توصیه کرده است که برای پیشگیری از خطرات ابتلا به ویروس زیکا، برنامه خود برای بارداری را دست کم شش تا هشت ماه به تعویق بیاندازند.

در جامائیکا گزارشی در مورد آلودگی به این ویروس دریافت نشده است، با این حال وزیر بهداشت این کشور نیز به زنان توصیه کرده است که بارداری خود را شش ماه تا یک سال به تعویق بیاندازند. السالوادور به زنان توصیه کرده است که تا سال ۲۰۱۸ باردار نشوند.

«سازمان جهانی بهداشت» می گوید زنانی که برنامه ای برای سفر به مناطق آلوده به ویروس زیکا دارند، باید پیش و پس از سفر خود به پزشکان متخصص مراجعه کنند. به گفته پژوهشگران این سازمان، زیکا می تواند از طریق خون منتقل شود، و در منی انسان نیز یافت شده است، اما تأیید امکان انتقال آن از طریق آمیزش جنسی به شواهد محکمتری نیاز دارد.

چند هفته پیش، «مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها» در آمریکا به زنان باردار توصیه کرده بود که از سفر به ۱۴ کشور و منطقه آلوده به زیکا در آمریکای لاتین و حوزه کارائیب خودداری کنند.

 

میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.


نظرات کاربران
اضافه کردن نظرات
شهین حسینی
۱۳۹۵/۰۳/۱۹
سلام خسته نباشید من یکی از بینندگان شما البته شاغل در حوضه بهداشت و در مان هستم می خواستم بدانم اگر منبع این مقالات را هم بنویسید ممنون می شوم باتشکر حسینی از مشهد

نمایش 1 نتیجه.